W sobotę 13 listopada o godz. 11.00 w Muzeum Etnograficznym przy ul. Bulwary im. Marszałka Józefa Piłsudskiego 6 odbędzie się spotkanie pn. „Oblicza i estetyka śmierci w Meksyku”. W spotkaniu udział weźmie Attaché Kulturalny i Pierwszy Sekretarz Ambasady Meksyku Pani Mónica Velarde.
Wstępem do zagadnienia będzie krótki referat ks. dr. Marka Raszewskiego pt. „Człowiek w majestacie śmierci w teologii katolickiej”. Tytułowy wykład spotkania wygłoszony przez Martę Skwirowską – amerykanistkę z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, wzbogacony multimedialną projekcją, dotyczyć będzie zagadnienia śmierci od Meksyku prekolumbijskiego po czasy współczesne. Autorka w swojej wypowiedzi skupi się na różnych wyobrażeniach śmierci, estetyce i obrzędowości związanej z Dniem Zadusznym.
W odróżnieniu bowiem od kultury europejskiej, śmierć nie jest dla Meksykanów elementem strachu, wręcz przeciwnie, stanowi część ich życia. Wyobrażenie śmierci – czy to dawniej pod postacią bogini Coatlicue, kryształowych czaszek Azteków, w XIX-wiecznych sztychach Posady czy współczesnych cukrowych główek – nadal wzbudza fascynacje. Śmierć u Posady staje się narzędziem satyry politycznej i krytyki, ale czy instalacje oraz obchody na placu Zócalo w mieście Meksyk podczas Dnia Zadusznego nadal zachowują swój metafizyczny charakter?
Dawni Meksykanie traktowali śmierć jako coś koniecznego, coś co dotykało każdego. Cykl dnia i nocy, pory suchej i deszczowej, były ekwiwalentem życia i śmierci. Pojmowali śmierć jako proces, stały cykl, który wyrażał się w mitach i legendach. Starożytny Meksyk nie znał chrześcijańskiej koncepcji świata, po śmierci podzielonego na Niebo, Piekło i Czyściec. Śmierć przedstawiana jako kostucha z kosą i klepsydrą, symbol tego, co nietrwałe i przemijające, to wyobrażenie europejskie. Wizerunek ten, tak charakterystyczny dla wyobrażenia „danse macabre” (tańca śmierci) – „meksykanizuje” się i przyjmuje się na gruncie meksykańskim dopiero za sprawą grafik José Guadelupy Posady. Postaci przeniesione z grafik Posadasa, w latach osiemdziesiątych na stałe zaczynają gościć w różnego rodzaju instalacjach poświęconych Zmarłym, prezentowanych na placach, w instytucjach kultury, szkołach, muzeach, galeriach… A w domach na wsiach, nadal wydziela się miejsce na tradycyjny Ołtarz poświęcony Zmarłym krewnym.
Wykład prezentuje podejście Meksykanów do śmierci od czasów prekolumbijskich (przykłady z mitów i legend oraz sztuki prekolumbijskiej) po czasy współczesne i jej nowe oblicza, obecne m.in. w nowym zjawisku jakim jest „Santisima Muerte”.
Spotkaniu towarzyszyć będzie prezentacja najbardziej charakterystycznych przedmiotów z zakresu kultury materialnej i duchowej Meksyku, prac Sergio Otero Miranda – mistrza cartonería, koncert muzyki meksykańskiej oraz degustacja potraw meksykańskich.
Wstęp wolny, zapraszamy!
mgr Marta Skwirowska – etnograf, amerykanistka, absolwentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego oraz podyplomowego dziennikarstwa w Wyższej Szkole Stosunków Międzynarodowych i Amerykanistyki; stażystka prestiżowego Museo de America w Madrycie, stypendystka rządu meksykańskiego w programie wymiany kulturalno-naukowej pomiędzy Polską a Meksykiem. Swoje zainteresowania skupia wokół meksykańskiej sztuki ludowej i obrzędowości oraz antropologii życia codziennego. Obecnie pracownik Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.
ks. dr Marek Raszewski – biblista, wikariusz par. p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Lubieniu Kujawskim, wykładowca egzegezy biblijnej w Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie – Oddział w Koninie, Wydziału Teologicznego UMK w Toruniu, moderator Stowarzyszenia Dzieła Biblijnego im. Jana Pawła II diec. włocławskiej, członek zwyczajny Stowarzyszenia Biblistów Polskich, autor kilkudziesięciu artykułów naukowych, popularnonaukowych, audycji i programów biblijnych. Współpracownik Dzieła Krzewienia Kultury Biblijnej i Dialogu Chrześcijańsko-Żydowskiego.
Dwusetlecie Niepodległości Meksyku i Setna Rocznica Rewolucji Meksykańskiej
Sergio Otero Miranda (Meksyk) – karton i papier, artysta prezentował swoje prace na wystawach indywidualnych i zbiorowych w centrach kultury i muzeach w różnych częściach świata. Był obecny między innymi na Expo Sevilla 92 (Hiszpania), Europalia 93 (Belgia) i w Muzeum Sztuki Współczesnej Georges Pompidou (Francja). Rzeźbiarz, malarz i grawer, urodzony w Acapulco w Meksyku w 1951r. Studiował malarstwo, rzeźbę i architekturę.
Sergio Otero jest uważany za mistrza tego, co w Meksyku nazywa się cartonería, czyli popularnej formy sztuki, polegającej na tworzeniu figur z papieru i kartonu, w których łączą się hiszpańskie techniki sztuki z motywami indiańskimi. Tematyka rzeźb nawiązuje do starych tradycji i meksykańskich legend. Figury wykonane przez artystę spotykamy często przy ołtarzach budowanych z okazji Święta Zmarłych.
Prezentując kolorowe szkielety, wita śmierć – co jest bardzo niezwykłą koncepcją dla obcokrajowców – Sergio Otero sam mówi, że „śmieje się ze śmierci, nie pozwalając jej, aby ona śmiała się z niego”. W tym roku artysta poświęcił swoje prace historii Meksyku i swojemu dziadkowi, pisarzowi Armando Jimenezowi.
SPOTKANIE ORGANIZOWANE POD PATRONATEM AMBASADY MEKSYKU W POLSCE
Źródło: MZKiD