W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych metody działań cyberprzestępców ulegają nieustannym modyfikacjom. Oszustwa „na wnuczka” czy „na policjanta”, choć wciąż obecne, ustępują miejsca znacznie bardziej wyrafinowanym formom ataku. Wykorzystanie technologii deepfake do fabrykowania głosu, a nawet wizerunku osób bliskich, staje się realnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa finansowego Polaków.
Czym jest deepfake i dlaczego jest tak niebezpieczny?
Technologia deepfake opiera się na algorytmach sztucznej inteligencji, które pozwalają na generowanie realistycznych nagrań audio i wideo. W rękach przestępców narzędzie to służy do podszywania się pod członków rodziny lub przełożonych. Ofiara, słysząc w słuchawce telefonu głos łudząco przypominający głos syna czy córki (lub widząc ich twarz podczas wideo-rozmowy), działając pod wpływem silnych emocji, jest skłonna do natychmiastowego przekazania środków finansowych.
Mechanizm ataku: Emocje i presja czasu
Scenariusz zazwyczaj jest tożsamy. Przestępcy kontaktują się z nieznanego numeru (lub maskują numer przy użyciu spoofingu, by wyświetlał się jako znany kontakt), informując o rzekomym wypadku, zatrzymaniu przez organy ścigania lub nagłej potrzebie opłacenia kosztownego zabiegu medycznego. Kluczowym elementem jest presja czasu. Oszuści nie pozwalają ofierze na weryfikację faktów, żądając natychmiastowego przelewu ekspresowego lub podania kodu BLIK.
Jak bronić się przed manipulacją?
Eksperci do spraw cyberbezpieczeństwa zalecają zachowanie szczególnej ostrożności i stosowanie zasady ograniczonego zaufania.
-
Weryfikacja to podstawa. W przypadku otrzymania niepokojącego połączenia od osoby bliskiej, należy się rozłączyć i oddzwonić na znany, zapisany wcześniej numer tej osoby.
-
Ustalenie hasła bezpieczeństwa. Warto ustalić z rodziną tajne hasło, które będzie używane w sytuacjach awaryjnych. Brak znajomości hasła przez rozmówcę jednoznacznie wskaże na próbę oszustwa.
-
Ochrona danych biometrycznych. Należy unikać publikowania w mediach społecznościowych nagrań z własnym głosem i wizerunkiem w wysokiej jakości, które mogą posłużyć do „nauczenia” algorytmu naszych cech biometrycznych.
Pamiętajmy, że technologia nie zwalnia nas z obowiązku krytycznego myślenia. Weryfikacja informacji jest najskuteczniejszą tarczą w walce z cyfrową przestępczością.