Włocławskie Getto

Na okupowanych ziemiach polskich założono około 40 gett. Planem polityki władz hitlerowskich wobec Żydów była koncentracja ludności żydowskiej w gettach oraz wyniszczenie jej poprzez głód i niewolniczą pracę. Getta były miejscem czasowego pobytu Żydów. Z gett deportowano ich do obozów zagłady.

Jesienią 1940 roku we Włocławku, administracja hitlerowska podjęła przygotowania do utworzenia getta dla Żydów. Z najbiedniejszej dzielnicy Rakutówek wysiedlono około 600 Polaków a umieszczono około 3 tysięcy Żydów. Nie bez przypadku na dzielnicę utworzenia getta wybrano miejsce najbardziej zaniedbane, brudne i nie skanalizowane. Rakutówek był dzielnicą nędzy.
Teren getta wytyczały ulice : Obrońców Pokoju, Nowowiejska, Starodębska i tory kolejowe. Nadzór policyjny i polityczny nad gettem miało gestapo a funkcję kierownika wydziału ds. getta objął esesman Otto.
W getcie panowały straszne warunki. Przeludnienie, brak środków higieniczno-sanitarnych, brak kanalizacji i sieci wodociągowej, powodowały, że Żydzi masowo umierali. Do uciekinierów strzelano bez uprzedzenia.
Z getta włocławskiego pierwszy transport z Żydami wyjechał po 20 czerwca 1941 roku, do Poznania. Wywieziono 500 Żydów. Następny, tej samej wielkości wyjechał do Chodzieży. Od września 1941 roku rozpoczęto ostatnią fazę zagłady – do getta w Łodzi wywieziono, jak się szacuje ok.5000 Żydów.
Począwszy od 27 kwietnia 1942 roku, przez trzy dni, wywożono pozostałą ludność żydowska getta. Trzy transporty pojechały prosto do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Na przełomie kwietnia i maja 1942 roku getto zostało zlikwidowane. Rudery getta i cały teren oblano benzyną i spalono.

Ogółem w obozie zagłady zginęło 310 tysięcy Żydów, w tym większa część Żydów włocławskich. Przeżyli nieliczni. Dziś są w podeszłym wieku i co rocznie jest ich mniej. Należy im się nasz szacunek i pamięć. Byli wśród nas, należeli do włocławskiego społeczeństwa, tak jak my.
Dziś w miejscu byłego getta stoi obelisk z dwujęzycznym napisem po polsku i hebrajsku, upamiętniający wszystkich pomordowanych Żydów Włocławka. Często tam jestem i kładę kamyki, które płaczą ze wszystkimi, którym nie jest obcy los zamordowanych.

Materiały pomocne przy opracowaniu:
Aneta Baranowska – „Żydzi włocławscy 1939-1945 i ich zagada”
„ Byli wśród nas – Żydzi we Włocławku oraz na Kujawach wschodnich i Ziemi Dobrzyńskiej” : Barbara Berent – „Zagłada Żydów Włocławskich”.

Zdjęcia getta : użyczył Pan Abram Morgentaler.

Mirosława Stojak