STANISLAO ELBANO DE BECHI

Uczestnik Risorgimento i Powstania Styczniowego

W Portoferraio, stolicy Elby, w bocznej kaplicy kościoła Reverenda Misericordia, znajduje się urna z napisem w języku polskim i włoskim: “W urnie tej mieści się garść ziemi z miejsca wiecznego spoczynku bohaterskiego syna Italii Stanislao Bechi, który walcząc o wolność Polski zginął śmiercią żołnierza-powstańca, rozstrzelany przez Rosjan we Włocławku 17 grudnia 1863 roku”. Urnę przekazała miastu Portoferraio w grudniu 1937 roku polska delegacja wojskowa z gen. Bolesławem Wieniawą Długoszowskim (ówczesnym ambasadorem polskim we Włoszech) na czele. Wykonano ją z brązu; nad napisem wyryty jest orzeł z rozpiętymi skrzydłami, po bokach zaś umieszczono sylwetki polskich żołnierzy i stylizowanych polskich orłów.

urodził się 2 czerwca 1828 roku w Portoferraio, gdzie jego ojciec Alessio był wówczas dowódcą kompanii artylerii. Następnie po wycofaniu się ze służby wojskowej osiadł wraz z całą rodziną we Florencji. Idąc śladami ojca, młody Bechi rozpoczął w 1841 roku karierę wojskową. W październiku 1843 roku wstąpił do korpusu kadetów w służbie toskańskiej, który ukończył z wyróżnieniem. W czasie Wiosny Ludów w latach 1848-49 wziął udział jako ochotnik w powstaniu w Lombardii, wsławił się m.in. w walkach pod Curtatone i Goito, za co odznaczony został przez Karola Alberta (króla Sardynii i ojca przyszłego pierwszego króla zjednoczonych Włoch, Wiktora Emanuela II) srebrnym medalem za waleczność. W bitwie pod Custozą, zakończonej klęską wojsk sardyńskich, został poważnie ranny. W rok później znalazł się znów w szeregach wojsk piemonckich i odznaczył się w bitwie pod Novarą.

Po upadku Wiosny Ludów Bechi wrócił do Florencji, gdzie w wojsku Wielkiego Księstwa Toskanii dosłużył się stopnia kapitana drugiej klasy. W międzyczasie ożenił się z Giulią Paganini Wasserfall. W 1858 roku urodził mu się syn Guido Stanislao, a w rok później córka Emilia. Z chwilą wybuchu wojny Francji i Piemontu z Austrią w 1859 roku

Stanislao de Bechi zgłosił się prawdopodobnie na ochotnika do strzelców alpejskich Garibaldiego. 11 czerwca 1859 roku ministerstwo wojny Toskanii awansowało go do stopnia majora. Po zakończeniu walk Bechi powrócił do Toskanii, gdzie otrzymał przydział do garnizonu we Florencji oraz został powołany na stanowisko sędziego zastępczego sądu polowego dla terytorium Florencji. W wyniku pojedynku w 1861 z płk. Danzinim, Bechi został skazany wyrokiem Trybunału Wojskowego w Turynie na karę rocznego odosobnienia w twierdzy Bard w dolinie Aosty. Otrzymał wprawdzie przedterminowe zwolnienie po sześciu miesiącach odbywania kary, lecz fakt ten niewątpliwie zaważył negatywnie na jego dalszej karierze wojskowej. W 1862 roku został przydzielony do sztabu dowództwa garnizonu w Neapolu i zachowano mu szarżę majora. Jednak, po przeszło półrocznym, daremnym oczekiwaniu na zmianę przydziału, w kwietniu 1863 roku podał się do dymisji. Wydarzenia ostatnich miesięcy uświadomiły mu, że kariera wojskowa jest dla niego zamknięta. Praktycznie pozostał bez środków do życia, mając na utrzymaniu żonę i dwójkę małych dzieci

Za namową Garibaldiego, po spotkaniu z nim połowie 1863 roku na Caprerze, postanowił wziąć udział w Powstaniu Styczniowym. Po otrzymaniu od niego listów polecających, Bechi na czele grupy około dwudziestu ochotników przybył w połowie 1863 roku do Paryża. Tam z rąk księcia Czartoryskiego, przywódcy Hôtel Lambert, otrzymał nominację na stopień pułkownika, po czym udał się do Warszawy, dokąd dotarł w drugiej połowie sierpnia 1863 roku, by w myśl instrukcji otrzymanych w Paryżu nawiązać kontakt z kierownictwem Rządu Narodowego. Otrzymał wówczas przydział do oddziału naczelnika wojskowego województwa mazowieckiego. O bezpośrednim udziale Bechiego w powstaniu styczniowym wiemy niewiele. Pewnych informacji dostarcza nam jedynie Gazzetta di Firenze, która pod datą 11 listopada 1863 roku zanotowała na swoich łamach, że jako dowódca pułku w województwie kaliskim stoczył Bechi kilka potyczek z oddziałami rosyjskimi. Z korespondencji dziennika Il Movimento dowiadujemy się także, że po miesięcznym okresie pozostawania przy sztabie, pozwolono mu na podejmowanie samodzielnych operacji wojskowych na pograniczu województw kaliskiego i mazowieckiego. Prawdopodobnie też w ostatniej dekadzie listopada przedostał się wraz ze swoim oddziałem na Kujawy Wschodnie, operując w bliskim sąsiedztwie powiatu gostynińskiego. Działania te zbiegły się w czasie z podjętą przez Romualda Traugutta reorganizacją sił powstańczych, mającą na celu powiązanie poszczególnych partii w jednolite jednostki bojowe, poddane jednemu dowództwu. Traugutt planował m. in. utworzenie na Mazowszu IV. korpusu i funkcjonującej w jego strukturach komendy mazowieckiej, być może pod komendą Bechiego. Do realizacji tych zamierzeń jednak nie doszło. Około 6 czy 7 grudnia, wymykając się skutecznie rosyjskim patrolom, Bechi rozlokował się wraz ze swym oddziałem we wsi Bilno koło Kowala, gdzie miał zamiar wyczekiwać na koncentrację innych oddziałów powstańczych, które zaatakowane przez Rosjan spóźniły się z przybyciem do punktu zbornego, narażając całe przedsięwzięcie na niepowodzenie.