BADANIA ARCHEOLOGICZNE PRZEPROWADZONE NA POSESJI (DZIEDZINIEC KAMIENICY) PRZY UL. GDAŃSKA 1/BULWARY IM. MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO 28 WE WŁOCŁAWKU W 2009 ROKU

Badania przeprowadzono w miesiącu wrześniu br. Badaniami kierowali dr Janusz Pietrzak archeolog z ponad 30-letnim stażem i mgr inż. Artur Ginter – naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego.

Badania te stanowiły kontynuację wieloletnich badań nad średniowiecznym i nowożytnym osadnictwem na obszarze Włocławka, realizowanych od wielu lat we współpracy władz miasta z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.

Badania archeologiczne podejmowane były w okolicy domniemanej świątyni już uprzednio (w 1958r. przez J. Grześkowiaka, w 1985 roku przez L. Wojdę, kolejne prace w latach 1998 i 1999 przedsięwzięli L. Wojda i J. Pietrzak) i doprowadziły do ustalenia zasięgu wczesnośredniowiecznego cmentarza od południa oraz zachodu. Z kolei wschodnią i północną granicę nekropoli pozwoliły określić prace prowadzone przez J. Pietrzaka i
A. Gintera w 2008 roku. W efekcie tych wszystkich działań obszar poszukiwań romańskiej katedry we Włocławku zawężony został do rejonu zajmowanego przez kompleks podpiwniczonych kamienic wznoszących się na posesjach Gdańska 1, Bulwary im. Marszałka Józefa Piłsudskiego 28 i Bednarska 2.

W 2009 roku na dziedzińcu tych kamienic wytyczono 3 wykopy. Badani przyniosły sensacyjne rezultaty.

Odkryto fragment znanego z wcześniejszych badań wczesnośredniowiecznego cmentarzyska, z dużą ilością grobów, w tym przemieszanych, wkopywanych jedne w drugie. Część szkieletów zachowała się w układzie anatomicznym.

W grobie nr 3 ukazała się trumna w idealnym stanie, zbita gwoździami z desek oraz z drewnianym wiekiem, co świadczy o pochowaniu w tym miejscu osób znaczących dla tamtej społeczności (pochówek w trumnie wtedy nie był powszechny), być może dostojników kościelnych.

Zmarli zgodnie z tradycją chrześcijańską chowani byli głowami na zachód.

W trakcie prac badawczych udało się zlokalizować potężne relikty dwóch wczesnośredniowiecznych (romańskich) fundamentów budowli, w sąsiedztwie których natrafiono na opisany wyżej, intensywnie użytkowany wczesnośredniowieczny cmentarz przykościelny. Wstępnie zakładamy, że odkryta romańska budowla jest pierwszą murowaną katedrą włocławską, którą wzniesiono w miejscu wykorzystywanym osadniczo już w połowie XI wieku, zniszczoną w 1329 r. w czasie najazdu krzyżackiego.

Czy mamy do czynienia z budowlą kilkufazową, czy z dwoma romańskimi budowlami, o tym rozstrzygną przyszłoroczne badania, na dziedzińcu i w piwnicach kamienic.

W trakcie tegorocznych badań pozyskano 1063 zabytki (ceramika, metal, drewno, szkło). Szkielety obecnie poddawane są analizie antropologicznej w celu ustalenia płci i wieku zmarłych, a także chorób, na które za życia cierpieli.

Badania zostały dofinansowane poprzez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział w Łodzi i Uniwersytet Łódzki.

Z ramienia Urzędu Miasta badania koordynował zastępca Prezydenta Miasta Arkadiusz Horonziak, a bezpośrednio nadzorował inspektor w Wydziale Kultury Urzędu Miasta Dariusz Jaworski.